Mundur czy sutanna? Sława czy honor?

Powieść, to jest zwierciadło przechadzające się po gościńcu. To odbija lazur nieba, to błoto przydrożnej kałuży. Człowieka tedy, który nosi zwierciadło w swoim plecaku, będziecie obwiniali o niemoralność! Jego zwierciadło odbija kał, a wy oskarżacie zwierciadło! Oskarżajcie raczej gościniec, gdzie jest bagno, a bardziej jeszcze dróżnika, który pozwala, aby woda gniła i aby się tworzyły bajora.

Jako że powieść jest zwierciadłem sformułował Stendhal właśnie w „Czerwonym i Czarnym”. Powieść, jak lustro ma odzwierciedlać to, co widzi – ma odzwierciedlać wszystko – od piękna, miłości, szczęścia, aż po fałsz, obłudę, niemoralność czy nawet zbrodnie. Powieść ma więc być kroniką, otwartą księgą, z której możemy wyczytać prawdę. Powieść ma być prawdą samą w sobie. Trzymając w rękach książkę, trzymacie klucz do tego skarbu, który jest wewnątrz niej. Kiedy ją otwieracie, cały ten skarb należy do Was – od tej chwili możecie się przenieść do zupełnie innego świata – w przeszłość, przyszłość, gdzie dusza zapragnie – nawet do pełnej namiętności i tajemnic Francji XIX wieku – bo chociaż kojarzy nam się z obyczajami, powściągliwością i konwenansami, dziewiętnastowieczna Francja aż kipiała od pożądania, zakazanych miłości i romansów.

(…) jako posażną pannę wychowaną ją u zakonnic żywiących namiętny kult Serca Jezusowego i przejętych nienawiścią dla społeczeństwa wrogiego jezuitom. Pani de Renal miała tyle zdrowego rozsądku, aby zapomnieć niebawem wszystkich absurdów, jakich się nauczyła w klasztorze, ale nie wstawiła nic na to miejsce i w końcu nie umiała nic.

czerwoneJulian Sorel to ogromny miłośnik literatury – wrażliwiec, wyróżniający się, do tego, niesamowitą pamięcią. Chłopak potrafi wyrecytować z pamięci po łacinie prawie całe Pismo Święte. Wystarczy podpowiedzieć mu jeden wers, a on wyrecytuje całą stronę. Życie Juliana nie jest jednak łatwe – ojciec nie rozumie zamiłowania chłopaka do literatury i często go karze za jego wrażliwość i brak chęci do pracy fizycznej. Julian jest jednak ambitny i stawia sobie wysoko poprzeczkę – jako że po śmierci Napoleona – jego idola – nie zostanie już oficerem, postanawia iść drogą powołania – chce zostać księdzem. Stąd też tytuł powieści – „czerwone” oznacza mundur, a „czarne” sutannę, dwie żądze Juliana – sławę i honor, dwie Francję – Francję Napoleońską i Francję Burbonów. Julian zaprzyjaźnia się z miejscowym proboszczem, dzięki któremu później zostaje guwernerem synów pewnej bogatej rodziny. Szybko odnajduje się w ich towarzystwie, zachwycając swoją nieprzeciętną pamięcią. Wkrótce uwodzi matkę chłopców, panią de Renal, a uczucie miłości, które się między nimi zrodziło, jest zaskoczeniem dla obojga. Julian musi wyjechać – kieruje się do Paryża, gdzie znów porywa i daje się porwać żądzom namiętności.

Och, te baby! Zawsze jest coś nie w porządku w tej skomplikowanej maszynerii.

Płomienne uczucia, którym w całości oddaje się Julian, w końcu zastawiają na niego sidła. Czy chłopakowi uda się wydostać z potrzasku w jakim się znalazł? Czy będzie kierował się rozumem czy emocjami? Pozostanie przy sutannie czy może porzuci ją, aby przywdziać strój męża?

Smutek nie jest w dobrym tonie, należy być znudzonym.

Ambitny Julian to bohater wiecznie rozdarty – pomiędzy sławą i bogactwem, a czynem i honorem. To chłopiec, wkrótce mężczyzna, który stale musi sobie coś udowadniać – a to swoją wiedzę, a to odwagę, a to męstwo. Julian sam do końca nie wie, czego chce. Poprzeczkę stawia sobie wysoko, ale nie za wysoko – jest w stanie stale piąć się w górę. Myśl o ewentualnym upadku coraz bardziej motywuje go do osiągnięcia swojego celu. Jest to jednak człowiek, który boi się opinii innych – za nic w świecie nie chciałby być okryty hańbą, dlatego swoje działania planuje uważnie i wykonuje je rozważnie. To kłamca i romantyk, którego cechami są lekkomyślność i wyrachowanie. To człowiek nieprzewidywalny, po którym nie wiadomo czego się spodziewać. Postać tragiczna, która poprzez swoje marzenia znajduje się w tragicznej sytuacji. Wszystko to, czego sam dokonał nagle obraca się przeciwko niemu. „Czerwone i Czarne” mogłoby być książką, która wyznacza ścieżkę kariery, ale również granicą, która wyraźnie pokazywałaby nam, gdzie się zatrzymać, gdzie powiedzieć sobie „dosyć”, aby nie upaść. Stendhal przedstawia nam swoistą Kronikę XIX wieku, bo jak już napisałam we wstępie, powieść według Stendhala ma być prawdą, ma odzwierciedlać to, o czym mówi. W ten sam sposób autor ukazuje nam niezwykłą historię wielkiej miłości wrażliwego Juliana, która z jednej strony jest osobną sferą powieści, a z drugiej: czyż nie wpisuje się w Kronikę? Stendhal, podobnie jak Zola w „Nanie”, przedstawia nam Francję pełną namiętności, pożądania i miłości, Francję pełną brudu, zdecydowanie nie „elegancką”. Brak tutaj miejsca na ckliwe spojrzenia czy wymowne uśmiechy – to Francja niesamowicie śmiała. Nie potrzeba wiele, aby zagłębić się w klimacie tej niesamowitej opowieści. To książka, która nie tylko dostarcza przyjemności, ale również pobudza nas do myślenia i zastanawiania się nad czynami, decyzjami, których dokonujemy na co dzień, nad okiełznaniem własnych emocji i szacunkiem dla drugiego człowieka. To powieść doskonała, klasyka w najlepszym wydaniu. W tej książce uwodzi wszystko – od bohatera, którego można nienawidzić, ale zdecydowanie nie kochać, przez opowiadaną historię, aż po niesamowity język i klimat epoki, która już minęła.

Ogarnął go stan owego osłupienia oraz dziwnego zamętu, w jaki popada dusza, skoro otrzyma to, czego dawno pragnęła. Przywykła pragnąć, nie ma już czego pragnąć, a nie ma jeszcze wspomnień.

Reklamy

2 uwagi do wpisu “Mundur czy sutanna? Sława czy honor?

  1. Pingback: Tydzień Blogowy #25 | Wielki Buk

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s